تفسير عمومى خطبهء پانزدهم 1 - و اللَّه لو وجدته قد تزوّج به النّساء و ملك به الأماء لرددته ( سوگند به خدا ، اگر آن املاك را پيدا كنم به مسلمانان برمىگردانم اگر چه مهريهء زنان قرار گرفته باشد و كنيزها با آنها خريدارى شده باشد . ) اين جملات جزئى از خطبه اى است كه كلبى از ابن عباس از على ( ع ) نقل كرده مىگويد : « امير المؤمنين عليه السلام روز دوم پس از بيعت كه در مدينه انجام گرفت ، خطبه اى خواند و فرمود : الا انّ كلّ قطيعة اقطعها عثمان و كلّ مال اعطاه من مال اللَّه فهو مردود فى بيت المال فانّ الحقّ القديم لا يبطله شيء و لو وجدته و قد تزوّج به النّساء و فرّق فى البلدان لرددته الى حاله فانّ فى العدل سعة و من ضاق عنه الحقّ فالجور عليه اضيق ( 1 ) . ( بدانيد ، هر قطعه اى از زمين را كه عثمان بخشيده است و هر مالى از مال اللَّه كه به ناحق داده است ، بايد به بيت المال برگردد ، زيرا هيچ چيزى حق قديم و ثابت را باطل نمىكند و اگر آن اموال را پيدا كنم به حال اصلى خود برمىگردانم اگر چه مهريهء زنان قرار گرفته در شهرها پراكنده شده است ، زيرا گشايش در عدالت است و كسى كه حق در بارهء او تنگ باشد ، ستم براى او تنگناتر خواهد بود ) . اين مالكيتهاى غير قانونى لغو و باطل است ما موضوع مالكيت از ديدگاه امير المؤمنين عليه السلام را در داستان ابو ذر

--> ( 1 ) شرح نهج البلاغه - ابن ابى الحديد ج 1 ص 268 و شرح نهج البلاغه ابن ميثم ج 1 ص 227 با اندك تفاوت .